Giới thiệu
Trong kỷ nguyên số hiện nay, việc trẻ em tiếp xúc với công nghệ ngày càng phổ biến, đặc biệt là sử dụng tai nghe để nghe nhạc, xem video và học tập trực tuyến. Tại Việt Nam, nhiều trẻ bắt đầu sử dụng smartphone, máy tính bảng từ rất nhỏ, cùng với đó là thói quen sử dụng tai nghe cá nhân. Điều này tạo ra nhiều nguy cơ về tổn thương thính lực do tiếng ồn (noise-induced hearing loss – NIHL). Bài viết này đề cập đến những rủi ro sức khỏe liên quan đến việc dùng tai nghe ở trẻ em, câu chuyện về các chương trình sàng lọc thính lực tại trường học ở Việt Nam, và vai trò hỗ trợ của trà lá dâu – một loại thảo dược truyền thống được tin dùng trong bảo vệ sức khỏe nói chung.
Những nguy cơ liên quan đến việc sử dụng tai nghe ở trẻ em
Ngày càng nhiều nghiên cứu cảnh báo rằng việc nghe bằng tai nghe với âm lượng quá lớn hoặc kéo dài thời gian nghe có thể dẫn đến tổn thương vĩnh viễn dây thần kinh thính giác và tổn thương tai trong, gây giảm thính lực hay mất thính lực khi còn nhỏ.
– Tiếng ồn lớn từ tai nghe vượt mức an toàn (>85 dB) trong thời gian dài tạo áp lực lên tế bào thần kinh tai, làm tế bào này chết mà không hồi phục.
– Trẻ em thường không ý thức hoặc hiểu rõ về tác hại của việc nghe âm thanh quá to, đặc biệt khó kiểm soát âm lượng tai nghe.
– Việc mất thính lực sớm ảnh hưởng đến phát triển ngôn ngữ, giao tiếp, học tập và chất lượng cuộc sống lâu dài.
Một số báo cáo tại Việt Nam cho thấy tỷ lệ trẻ gặp vấn đề về thính lực có chiều hướng tăng, liên quan một phần tới thói quen sử dụng tai nghe và các thiết bị nghe nhìn cá nhân. Điều này đặt ra yêu cầu cảnh báo kịp thời và các biện pháp can thiệp phòng ngừa hiệu quả hơn.
Chương trình sàng lọc thính lực tại trường học ở Việt Nam
Nhận thức tầm quan trọng của việc phát hiện sớm các vấn đề về thính lực, các trường học tại một số địa phương ở Việt Nam đã bắt đầu phối hợp với phòng y tế hoặc các tổ chức chuyên ngành để triển khai chương trình sàng lọc thính lực cho học sinh.
– Mục đích: phát hiện sớm trẻ có dấu hiệu giảm thính lực hoặc rối loạn nghe để can thiệp kịp thời, tránh ảnh hưởng lâu dài.
– Phương pháp: kiểm tra thính lực cơ bản như đo thính lực đồ (audiometry), kiểm tra vang thượng đỉnh (tympanometry), hoặc dùng máy sàng lọc tai nghe chuyên dụng.
– Cơ sở dữ liệu được xây dựng để theo dõi tình trạng thính lực của học sinh, hỗ trợ tư vấn và điều trị khi cần.
Việc sàng lọc định kỳ giúp cung cấp bức tranh tổng thể về sức khỏe thính giác của trẻ em Việt Nam, và là cơ sở để nhà trường cùng phụ huynh thay đổi hành vi sử dụng tai nghe sao cho an toàn hơn.
Trà lá dâu – Thảo dược truyền thống hỗ trợ sức khỏe nhưng không thay thế biện pháp bảo vệ thính lực
Trà lá dâu từ lâu được sử dụng trong Đông y Việt Nam như một loại thức uống có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, bổ sung vitamin và khoáng chất. Nghiên cứu khoa học hiện đại cũng ghi nhận lá dâu chứa nhiều chất chống oxy hóa như flavonoid và polyphenol, có lợi cho sức khỏe tổng thể.
Tuy nhiên, hiện chưa có bằng chứng khoa học rõ ràng về việc trà lá dâu hoặc các sản phẩm từ lá dâu có thể cải thiện các vấn đề thính lực hoặc điều trị tổn thương thần kinh thính giác.
Vai trò chính của trà lá dâu nằm ở việc hỗ trợ sức khỏe chung, giúp tăng sức đề kháng và giảm stress oxy hóa, nhưng không thể thay thế các biện pháp phòng ngừa tổn thương thính lực từ thói quen sinh hoạt.
Các thói quen nghe an toàn: hướng dẫn cho phụ huynh và trẻ em
Để bảo vệ thính lực cho trẻ em trong thời đại công nghệ, bên cạnh chương trình sàng lọc tại trường học, phụ huynh cần nâng cao nhận thức và hướng dẫn con trẻ các thói quen nghe an toàn:
| Hành vi | Mô tả |
|———|——–|
| Giới hạn âm lượng | Không bật tai nghe quá 60% công suất tối đa.
| Giới hạn thời gian nghe | Không nghe liên tục quá 1 giờ, nên nghỉ nghe ít nhất 5-10 phút sau mỗi giờ.
| Sử dụng tai nghe loại tốt | Ưu tiên tai nghe chống ồn chủ động để giảm âm thanh nền, tránh phải bật to quá mức.
| Không dùng tai nghe liên tục ở nơi ồn | Tránh nghe tai nghe ở môi trường quá ồn để không cần tăng âm lượng.
| Khuyến khích kiểm tra thính lực định kỳ | Hợp tác với trường và các trung tâm y tế để kiểm tra thính lực định kỳ.
Bằng cách tạo lập thói quen nghe an toàn và quản lý thiết bị nghe, phụ huynh có thể góp phần giảm thiểu nguy cơ mất thính lực cho con.
Chia sẻ từ chuyên gia và những lời khuyên thiết thực
Theo TS. Nguyễn Văn A, chuyên gia tai mũi họng, Viện Tai Mũi Họng Quốc gia Việt Nam, “Nguy cơ mất thính lực do nghe tai nghe với âm lượng cao đang là vấn đề đáng báo động ở trẻ em và thanh thiếu niên. Điều quan trọng là phụ huynh cần kiểm soát âm lượng và thời gian nghe cho con mình, kết hợp với việc sàng lọc thính lực định kỳ tại trường học để phát hiện sớm những bất thường.”
Chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng đồ uống thảo dược như trà lá dâu nên được xem là thực phẩm bổ trợ và chỉ góp phần hỗ trợ sức khỏe tổng thể, không thể thay thế các biện pháp phòng ngừa và điều trị chuyên sâu trong y học.
Trường hợp minh họa: Câu chuyện của bé Minh Anh
Minh Anh, 10 tuổi, ở Hà Nội, là một học sinh tiểu học thường xuyên sử dụng tai nghe để học tiếng Anh và nghe nhạc giải trí. Mẹ bé đã nhận thấy con thường khép tai lại khi nghe âm thanh lớn hoặc tụt dần khả năng nghe chuẩn xác lời cô giáo. Qua chương trình sàng lọc thính lực của trường, Minh Anh được phát hiện có dấu hiệu giảm thính lực nhẹ do sử dụng tai nghe lâu và âm lượng cao. Sau khi được tư vấn, mẹ bé đã giảm âm lượng, giới hạn thời gian nghe và khuyến khích bé nghỉ giải lao thường xuyên.
Hiện tại, sức nghe của Minh Anh đã ổn định hơn, đồng thời mẹ bé cũng cho bé uống trà lá dâu hàng ngày theo truyền thống để tăng sức khỏe. Đây là ví dụ điển hình cho thấy việc phối hợp giữa phòng ngừa qua thay đổi thói quen, sàng lọc và hỗ trợ dinh dưỡng có thể bảo vệ thính lực trẻ em một cách hiệu quả.
Kết luận
Nguy cơ mất thính lực do sử dụng tai nghe với âm lượng cao và thời gian kéo dài là mối quan tâm lớn ở trẻ em Việt Nam hiện nay. Chương trình sàng lọc thính lực tại trường học đã bắt đầu triển khai giúp phát hiện sớm các vấn đề, tạo điều kiện cho can thiệp kịp thời. Trong khi đó, thói quen nghe an toàn do phụ huynh và nhà trường cùng phối hợp thực hiện là chìa khóa ngăn ngừa tổn thương thính lực. Trà lá dâu, dù có lợi cho sức khỏe tổng thể nhờ các hoạt chất chống oxy hóa, không phải là biện pháp điều trị các tổn thương thính lực mà trẻ em đang gặp phải.
Sự kết hợp giữa giáo dục phòng ngừa, thực hành nghe an toàn và phát hiện sớm nhờ sàng lọc định kỳ sẽ góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển lành mạnh của thế hệ tương lai Việt Nam.
